ولید صفری: برای ایستادن پای باورهایم هزینه دادم

سهیلا شعبانی/ بانگ بوشهر، ولید صفری متولد چهارم شهریور ۱۳۴۶ در کویت است و دارای مدرک کارشناسی ارشد است. او سابقه بازی در تیم‌های فرودگاه، پاس، مخابرات و ایرانجوان بوشهر و همچنین تیم‌های منتخب نوجوانان، جوانان و بزرگسالان استان بوشهر را در کارنامه دارد.

صفری در تیم‌های ملی نوجوانان و جوانان ایران و تیم ملی ارتش نیز حضور داشته و با مربیانی چون زنده‌یاد محمود بیداریان، مهدی دینورزاده، زنده‌یاد محمد برزمهری و مهدی مناجاتی کار کرده است. او همچنین به تیم ملی ایران با مربیگری علی پروین دعوت شده و مدال‌های طلای قهرمانی ارتش‌های ایران، آموزشگاه‌ها و مسابقات نوجوانان و جوانان کشور را در کارنامه دارد.

او پس از دوران بازی، مسیر مربیگری را ادامه داد و سابقه مربیگری دروازه‌بانان ایرانجوان و شاهین بوشهر در لیگ کشور و سرمربیگری تیم‌های پایه و بزرگسالان استان را دارد. صفری در سال ۱۳۹۲ از سوی کانون مربیان ایران به‌عنوان یکی از بهترین مربیان پایه کشور، در کنار غلامحسین پیروانی، انتخاب شد و اکنون مدیرعامل کانون پیشکسوتان ورزش استان بوشهر است.

در ادامه، گفت‌وگوی «بانگ بوشهر» با ولید صفری را می‌خوانید؛ گفت‌وگویی درباره فوتبال، فرصت‌های از دست‌رفته، پشت‌پرده تصمیم‌ها، بی‌عدالتی، نسل جدید و سال‌هایی که فوتبال برای او فقط یک مسابقه ۹۰ دقیقه‌ای نبوده است.

۱. اگر فوتبال شما یک بازی ۹۰ دقیقه‌ای بود، فکر می‌کنید الان در کدام دقیقه ایستاده‌اید؟فکر می‌کنم حوالی دقیقه ۷۰ باشم؛ جایی که دیگر هیجان خام شروع مسابقه را نداری، اما تجربه خواندن بازی را به دست آورده‌ای. در این دقیقه، بازیکن کمتر به خودش فکر می‌کند و بیشتر به تأثیری که می‌تواند بر نتیجه مسابقه و آینده دیگران بگذارد.

۲. کدام تصمیم فوتبالی شما در آن زمان درست به نظر می‌رسید، اما بعدها فهمیدید اشتباه بوده است؟ تصور می‌کردم فقط کیفیت فنی برای پیشرفت کافی است. بعدها فهمیدم فوتبال حرفه‌ای ترکیبی از توانایی، زمان‌بندی، ارتباطات و انتخاب‌های درست است. بعضی فرصت‌ها اگر در زمان خودشان گرفته نشوند، دیگر برنمی‌گردند. البته همه تصمیم‌ها در اختیار من نبود؛ گاهی دیگران باید تصمیمی می‌گرفتند یا فرصتی را فراهم می‌کردند که نشد و همین مسئله، به باور من، بخشی از مسیر پیشرفت و آینده ورزشی‌ام را تحت تأثیر قرار داد.

۳. آیا تا امروز برای ماندن در فوتبال، مجبور شده‌اید از چیزی خارج از فوتبال خودتان بگذرید؟ بله. زمان با خانواده، آرامش ذهنی، بعضی فرصت‌های شغلی و حتی بخشی از زندگی عادی‌ام را فدای فوتبال کرده‌ام. حتی در مقاطعی امنیت شغلی و آرامش زندگی‌ام تحت تأثیر قرار گرفت. مردم معمولاً فقط همان ۹۰ دقیقه بازی را می‌بینند، اما هزینه اصلی گاهی در ساعت‌ها و روزهایی پرداخت می‌شود که هیچ‌کس آنها را نمی‌بیند.

۴. چه چیزی در فوتبال حرفه‌ای شما را بیشتر از خود فوتبال غافلگیر کرد؟ اتفاقات خارج از زمین، به اندازه عملکرد داخل زمین می‌توانند سرنوشت یک بازیکن را تغییر دهند. چیزهایی مثل خشونت، تهدید و ایجاد رعب و وحشت از سوی افرادی که شاید هیچ سنخیتی با ورزش و فوتبال نداشتند، اما به دلایل مختلف برای خودشان در فضای فوتبال جایگاهی ایجاد کرده بودند. این بخش از فوتبال، برای من تلخ‌تر از شکست در زمین بوده است.

۵. بازیکن جوانی که امروز وارد رختکن حرفه‌ای می‌شود، چه چیزی را درباره فوتبال نمی‌داند که باید بداند؟ این که استعداد فقط بلیت ورود است، نه ضمانت ماندن. ماندن در فوتبال از ورود به آن بسیار سخت‌تر است. باید شخصیت، صبر، انضباط، قدرت تحمل شکست و توانایی تصمیم‌گیری داشته باشی؛ وگرنه استعداد به‌تنهایی راه زیادی برایت باز نمی‌کند.

۶. آیا تا به حال شده بود در اوج آمادگی باشید، اما شرایطی خارج از زمین اجازه ندهد بازی کنید؟ بله، و این یکی از سخت‌ترین تجربه‌های یک فوتبالیست است. وقتی می‌دانی آماده‌ای، تمرین کرده‌ای و حق خودت را در زمین ثابت کرده‌ای، اما اختیار تصمیم دست تو نیست، باید یاد بگیری حرفه‌ای بمانی و تسلیم نشوی. شاید سخت‌ترین قسمت فوتبال همین باشد؛ جنگیدن وقتی می‌دانی همه چیز در اختیار تو نیست.

۷. کدام شکست بیشتر از یک پیروزی به شما کمک کرد فوتبالیست بهتری شوید؟ شکست‌هایی که احساس می‌کردم حقم نبوده‌اند. آنها به من یاد دادند فوتبال همیشه آن‌طور که باید عادلانه نیست و باید حتی در برابر بی‌عدالتی هم قوی بمانی. بعضی شکست‌ها بیشتر از چندین پیروزی به آدم درس می‌دهند.

۸. آیا فوتبال به شما بیشتر «داد» یا «گرفت»؟ چه چیزی؟ هر دو. فوتبال به من هویت، تجربه، اعتبار و شناخت آدم‌ها را داد، اما در مقابل، بخشی از آرامش، سادگی و حتی بعضی از سال‌های زندگی‌ام را گرفت. با این حال، اگر دوباره به ابتدای مسیر برگردم، باز هم فوتبال را انتخاب می‌کنم؛ چون بخش بزرگی از ولید صفری امروز، محصول همین مسیر است.

۹. اگر قرار باشد یک فصل از زندگی فوتبالی‌تان را دوباره بازی کنید، کدام فصل را انتخاب می‌کنید؟ فصلی را انتخاب می‌کنم که احساس می‌کنم از نظر فنی آماده‌تر از چیزی بودم که فرصت نشان دادن توانایی‌هایم را پیدا کردم؛ به‌خصوص دوران حضور در منتخب جوانان و منتخب بزرگسالان. گاهی آدم به نقطه‌ای از آمادگی می‌رسد که فرصت نشان دادن آن آمادگی، به اندازه خودش در اختیارش قرار نمی‌گیرد.

۱۰. چه زمانی فهمیدید فوتبال فقط مسابقه و تمرین نیست و بخش سخت‌تر آن بیرون از زمین اتفاق می‌افتد؟روزی که فهمیدم بعضی تصمیم‌ها پیش از ورود به زمین گرفته می‌شوند. آنجا بود که متوجه شدم فوتبال فقط ۹۰ دقیقه نیست؛ پشت هر بازی، مجموعه‌ای از تصمیم‌ها، روابط، اعتمادها و گاهی بی‌اعتمادی‌ها وجود دارد.

۱۱. آیا تا به حال به بازیکنی نگاه کرده‌اید و با خودتان گفته باشید، او از من کمتر تلاش کرد، اما بیشتر دیده شد؟ بله، اما با گذشت زمان فهمیدم دیده شدن هم در فوتبال یک مهارت است و در فوتبال امروز نقش مهمی دارد. ممکن است بازیکنی توانایی داشته باشد، اما اگر نتواند توانایی‌اش را در زمان و جای درست نشان دهد، شاید کمتر دیده شود. فوتبال فقط خوب بودن نیست؛ بلد بودن ارائه توانایی‌ها هم بخشی از آن است.

۱۲. در فوتبال، دیده شدن مهم‌تر است یا خوب بودن؟ تجربه شما چه می‌گوید؟ خوب بودن پایه و اساس است، اما اگر دیده نشوی، فرصت اثبات خودت را پیدا نمی‌کنی. به نظر من موفقیت واقعی از ترکیب این دو شکل می‌گیرد؛ باید خوب باشی و در عین حال، فرصت دیده شدن و اثبات خودت را هم پیدا کنی.

۱۳. تا چه اندازه شخصیت یک بازیکن در رختکن روی آینده حرفه‌ای او تأثیر می‌گذارد؟ بسیار زیاد. مربیان فقط توانایی فنی را ارزیابی نمی‌کنند؛ اعتماد، مسئولیت‌پذیری، انضباط و رفتار روزانه بازیکن را هم می‌بینند. رختکن جایی است که شخصیت واقعی آدم بیشتر از زمین فوتبال خودش را نشان می‌دهد.

۱۴. آیا تا به حال برای حفظ جایگاه‌تان مجبور شده‌اید سکوت کنید؟ در فوتبال حرفه‌ای گاهی سکوت نشانه ضعف نیست؛ نشانه درک زمان مناسب برای صحبت کردن است. اما من همیشه تلاش کرده‌ام در برابر بی‌عدالتی، زورگویی و ظلم سکوت نکنم و تا جایی که توانسته‌ام حرف بزنم و قلم بزنم. من یک باور دارم؛ بهترین جایگاه برای هر انسان، قلب و ذهن مردم است، نه صندلی و عنوان.

۱۵. کدام حرفی که درباره شما در فوتبال زده شد، بیشتر از همه آزارتان داد، حتی اگر واقعیت نداشت؟ هر قضاوتی که بدون شناخت و فقط بر اساس ظاهر ماجرا انجام شود، آزاردهنده است. من بهترین چیزهای زندگی اجتماعی و ورزشی‌ام را از مردم گرفته‌ام و همیشه قدردان مردم بوده‌ام. اما در مقابل، در مقاطعی احساس کردم بعضی مسئولان ورزشی، به‌خصوص در حوزه فوتبال، با رفتارها و تصمیم‌هایشان فشار زیادی به من وارد کردند و این مسئله حتی زندگی شخصی و آرامش خانواده‌ام را هم تحت تأثیر قرار داد. شاید تلخ‌ترین قسمت ماجرا همین بود که گاهی برای ایستادن پای باورهایت، باید هزینه‌هایی بدهی که دیگران از آن خبر ندارند.

۱۶. آیا بازیکن حرفه‌ای می‌تواند بدون داشتن مدیر برنامه خوب، در فوتبال امروز موفق شود؟ ممکن است، اما بسیار سخت‌تر خواهد بود. امروز فوتبال فقط داخل زمین مدیریت نمی‌شود. همان‌طور که یک سازمان به مدیری پیگیر، آگاه و برنامه‌محور نیاز دارد، یک بازیکن هم برای تصمیم‌گیری درست درباره آینده حرفه‌ای خود به مشاوره و مدیریت صحیح نیاز دارد. گاهی یک تصمیم درست در زمان مناسب می‌تواند مسیر یک فوتبالیست را تغییر دهد.

۱۷. از نگاه شما، چه زمانی یک فوتبالیست باید بفهمد که دیگر نباید فقط به اسم و سابقه‌اش تکیه کند؟ از لحظه‌ای که تصور کند گذشته برایش بازی خواهد کرد. فوتبال فقط به عملکرد امروز پاداش می‌دهد. سابقه ارزشمند است، اما نمی‌تواند جای آمادگی امروز را بگیرد. هر روز باید دوباره خودت را ثابت کنی.

۱۸. فوتبال امروز را اگر با سال‌های شروع فعالیت خودتان مقایسه کنید، چه چیزی در آن واقعاً بهتر شده و چه چیزی بدتر؟ امکانات حرفه‌ای‌تر شده و پول بیشتری وارد فوتبال شده است، اما به نظرم صبر و تحمل در بعضی بخش‌ها کمتر شده. همه‌چیز سریع‌تر و کم‌حوصله‌تر شده است. درباره فوتبال بوشهر هم صادقانه بگویم که احساس می‌کنم فضای آن نسبت به گذشته سیاسی‌تر، پرتنش‌تر و آلوده‌تر به برخی روابط و حاشیه‌ها شده است؛ مسائلی مثل وعده‌های بی‌عمل، فشار و گاهی تهدید، چیزهایی نیستند که با ذات ورزش و فوتبال سازگاری داشته باشند.

۱۹. آیا نسل جدید فوتبالیست‌ها صبورترند یا فقط عجول‌تر شده‌اند؟ بیشتر عجول شده‌اند. فضای مجازی این تصور را ایجاد کرده که موفقیت باید خیلی سریع اتفاق بیفتد، در حالی که فوتبال واقعی، سال‌ها تمرین، شکست، صبر و دوباره بلند شدن است. این تصور که می‌توان یک‌شبه به همه‌چیز رسید، می‌تواند برای یک فوتبالیست جوان خطرناک باشد.

۲۰. اگر یک نوجوان بوشهری بگوید می‌خواهم فوتبالیست شوم، اولین چیزی که از او می‌پرسید چیست؟ می‌پرسم: برای روزهایی که موفق نمی‌شوی، چقدر آماده‌ای؟ چون آینده یک فوتبالیست را بیشتر واکنش او به شکست می‌سازد تا واکنشش به پیروزی. اگر فقط برای تشویق شدن آمده‌ای، شاید فوتبال انتخاب مناسبی برایت نباشد.

۲۱. آیا به نظر شما شهرت زودهنگام می‌تواند به یک فوتبالیست جوان آسیب بزند؟ اگر شخصیت او آماده نباشد، قطعاً می‌تواند آسیب‌زا باشد. شهرت زودتر از بلوغ شخصیتی می‌تواند خطرناک باشد و گاهی حتی مسیر زندگی یک جوان را به بیراهه ببرد. بازیکن باید قبل از اینکه برای شهرت آماده باشد، برای مسئولیت شهرت آماده شده باشد.

۲۲. کدام ویژگی یک فوتبالیست در آمار و جدول دیده نمی‌شود، اما برای موفقیت او حیاتی است؟ قدرت بازگشت بعد از شکست؛ چیزی که بیشتر جنبه روحی و روانی دارد. به نظر من این یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های یک فوتبالیست است. اینکه وقتی زمین خوردی، بتوانی دوباره بلند شوی، شاید از هر آماری مهم‌تر باشد.

۲۳. آیا تا به حال در فوتبال مجبور شده‌اید بین آنچه دوست داشتید و آنچه باید انجام می‌دادید یکی را انتخاب کنید؟ بارها. حرفه‌ای بودن یعنی گاهی وظیفه را به علاقه ترجیح بدهی. همه انتخاب‌های زندگی فوتبالی مطابق میل آدم نیستند، اما گاهی باید تصمیمی را بگیری که درست است، نه تصمیمی که فقط دوستش داری.

۲۴. کدام آدم فوتبالی را ابتدا اشتباه قضاوت کردید و بعدها نظرتان درباره‌اش تغییر کرد؟ چند نفر بودند که از دور سختگیر یا سرد به نظر می‌رسیدند، اما بعدها فهمیدم پشت آن رفتار، مسئولیت‌پذیری و دلسوزی وجود داشته است. فوتبال به من یاد داد هیچ‌کس را نباید فقط از روی ظاهر رفتارهایش قضاوت کرد؛ زمان خیلی چیزها را روشن می‌کند.

۲۵. آیا هنوز مسابقه‌ای وجود دارد که با وجود گذشت سال‌ها، وقتی درباره‌اش صحبت می‌کنید احساس کنید می‌توانستید نتیجه را تغییر دهید؟ بله. فکر می‌کنم هر فوتبالیست حداقل یک مسابقه دارد که سال‌ها بعد هم در ذهنش ادامه پیدا می‌کند. برای من، فینال قهرمانی جوانان ایران در اهواز یکی از همان بازی‌هاست. احساس می‌کنم آن قهرمانی را می‌توانستیم به دست بیاوریم، اما یک لجبازی و تصمیم اشتباه، مسیر مسابقه را تغییر داد و قهرمانی را از ما گرفت. بعضی بازی‌ها تمام می‌شوند، اما در ذهن آدم هیچ‌وقت سوت پایان نمی‌خورند.

۲۶. بزرگ‌ترین درسی که فوتبال به شما درباره آدم‌ها داد چه بود؟ این که آدم‌ها را باید در روزهای سخت شناخت، نه در روزهای موفقیت. من به خاطر فوتبال و اعتماد به بعضی آدم‌ها، بخشی از بهترین روزهای زندگی اجتماعی و ورزشی‌ام را از دست دادم. فوتبال به من یاد داد هر تشویقی الزاماً از سر صداقت نیست و هر تحسینی هم نشانه رفاقت نیست. به آدم‌ها اعتماد کن، اما ساده اعتماد نکن.

۲۷. اگر روزی قرار باشد زندگی فوتبالی خودتان را برای یک بازیکن جوان تعریف کنید، کدام قسمت را حتماً به او هشدار می‌دهید؟ فقط برای تشویق مردم وارد فوتبال نشو؛ چون تشویق‌ها موقتی‌اند، اما سختی‌ها واقعی‌اند. و مهم‌تر از همه، به سادگی به هر کسی اعتماد نکن. در فوتبال باید هم قلب داشته باشی و هم چشم باز.

۲۸. اگر قرار باشد ولید صفری امروز با ولید صفری روزهای اول فوتبالش پنج دقیقه حرف بزند، اولین جمله‌اش چه خواهد بود؟ می‌گویم: برای همه‌چیز آماده باش؛ برای موفقیت، برای شکست، برای بی‌عدالتی و برای ادامه دادن بعد از همه آنها. زندگی همیشه مطابق خواسته تو پیش نمی‌رود، اما مهم این است که بعد از هر اتفاق، هنوز خودت باشی و برای ادامه دادن انگیزه داشته باشی.

۲۹. کدام اتفاق در فوتبال باعث شد دیگر مثل گذشته به بعضی آدم‌ها اعتماد نکنید؟ فهمیدن این حقیقت که در فوتبال حرفه‌ای، همه روابط لزوماً به اندازه حرف‌ها و وعده‌ها پایدار نیستند. بعضی آدم‌ها در ظاهر همبازی، دوست یا رفیق‌اند، اما رفتارشان در بزنگاه‌ها چیز دیگری را نشان می‌دهد. تلخ‌تر از بی‌اعتمادی، زمانی است که بفهمی کسی که به او اعتماد کرده‌ای، در سخت‌ترین روزها در کنار تو نبوده است.

۳۰. آیا در فوتبال حرفه‌ای، همیشه آن‌که بهتر بازی می‌کند، بیشتر بازی می‌کند؟ خیر. اگر این‌طور بود، فوتبال قابل پیش‌بینی‌ترین ورزش دنیا می‌شد. عوامل زیادی در تصمیم‌گیری‌ها دخیل هستند؛ آمادگی فنی، نظر مربی، شرایط تیم، زمان، روابط حرفه‌ای و گاهی اتفاقاتی که اصلاً در اختیار بازیکن نیستند. به همین دلیل همیشه بهترین بازیکن، لزوماً بیشترین فرصت بازی را پیدا نمی‌کند.

۳۱. چه چیزی درباره مسیر فوتبالی‌تان وجود دارد که مردم از بیرون نمی‌بینند و شما هیچ‌وقت درباره‌اش صحبت نکرده‌اید؟ مردم معمولاً بازی‌ها، پیروزی‌ها، شکست‌ها و عکس‌های فوتبال را می‌بینند، اما جنگ‌های خاموش یک فوتبالیست را نمی‌بینند؛ روزهایی که به خاطر گفتن حقیقت و مطالبه‌گری در فوتبال، فشارهایی را تحمل کردم که حتی خانواده‌ام را هم تحت تأثیر قرار داد. در مقاطعی احساس کردم برخوردها و فشارهایی از سوی برخی مسئولان فوتبال، زندگی و آرامش من و خانواده‌ام را فرسوده کرده است.

اما با همه اینها میدان را ترک نکردم. چون اگر قرار بود با اولین فشار کنار بکشم، امروز اینجا نبودم. بی‌عدالتی‌هایی را دیدم، هزینه‌هایی دادم و روزهای سختی را پشت سر گذاشتم، اما هنوز معتقدم اگر انسان برای حقیقتی که به آن باور دارد هزینه ندهد، شاید هیچ‌وقت معنای واقعی ایستادگی را نفهمیده باشد.

شاید مهم‌ترین بخش مسیر من، همین قسمت‌های نادیده باشد؛ چیزهایی که در قاب عکس‌ها و آمارها دیده نمی‌شوند، اما بخش بزرگی از شخصیت امروز من را ساخته‌اند.